Yapı sektöründe yalıtım denince akla ilk gelen malzemelerden ikisi Taşyünü ve XPS'tir (halk arasındaki tabiriyle pembe/mavi köpük). İkisi de ısı yalıtımı sağlasa da, fiziksel ve kimyasal özellikleri nedeniyle kullanım alanları ciddi şekilde ayrışır.
Yangın Dayanımı
- Taşyünü: Tamamen inorganik kayalardan üretildiği için A1 sınıfı yanmazdır. Alev almaz, duman çıkarmaz ve yangının yayılmasını önler.
- XPS: Petrokimya türevi bir malzeme olduğu için yanıcıdır (genelde E sınıfı veya alev yürütmez katkılı B1 sınıfı). Yangın anında zehirli gaz çıkarabilir.
Su ve Nem Direnci
- XPS: Kapalı hücreli yapısı sayesinde suyu kesinlikle emmez. Bu nedenle toprak altında kalan temel ve perde duvar yalıtımlarında veya ters çatılarda alternatifsizdir.
- Taşyünü: Su itici (hidrofobik) özellikte olsa da sürekli su içinde kalmaya uygun değildir. Ancak XPS'in aksine yüksek buhar geçirgenliğine sahiptir ve binanın nefes almasını sağlar.
Basınç Dayanımı
XPS, çok yüksek basınç dayanımına sahiptir (300 kPa ve üzeri). Bu yüzden otopark zeminleri gibi çok ağır yük binen yerlerde kullanılır. Taşyünü de yüzer döşemelerde kullanılabilir ancak XPS kadar ekstrem yüklere dayanıklı değildir.
Sonuç
Dış cephelerde (mantolama) nefes alma ve yangın güvenliği sebebiyle Taşyünü, toprak altı temel yalıtımında (suya temas eden bölgeler) ise XPS tercih edilmelidir.
Taşyünü Teknik Performans Değerleri
Taşyünü levhaların seçiminde belirleyici olan temel fiziksel parametreler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Özellik | 150 Dansite Dış Cephe | 50 Dansite Ara Bölme | 40 Dansite Çatı Şiltesi |
|---|---|---|---|
| Yoğunluk | 150 kg/m³ | 50 kg/m³ | 40 kg/m³ |
| Basma Dayanımı | ≥ 40 kPa | Yüksüz Bölme | Yüksüz Çatı Arası |
| Yangın Sınıfı | A1 Hiç Yanmaz | A1 Hiç Yanmaz | A1 (Folyolu B-s1,d0) |
| Isı İletkenliği (λ) | 0.035 W/mK | 0.035 W/mK | 0.039 W/mK |
Şantiye Uygulamasında Dikkat Edilecek Hususlar
Uygulamada yapılan en büyük hatalardan biri, basma mukavemeti gerektiren dış cephe mantolamasında düşük dansiteli (50-70 dansite) hafif ara bölme levhalarının kullanılmasıdır. Bu durum cephede sıva çatlaklarına ve rüzgar emişi altında levhaların yerinden kopmasına neden olur. Dış cephe için mutlaka 120 veya 150 dansite ürünler tercih edilmelidir.
TS 825 Standartları ve Amortisman Süresi
Türkiye İklim Bölgelerine göre yürürlükte olan TS 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları standardı uyarınca, dış cephede kullanılacak taşyünü kalınlığı bölgenin iklim şartlarına bağlı olarak 5 cm ile 10 cm arasında hesaplanır. Doğru kalınlıkta uygulanan A1 sınıfı taşyünü mantolama sistemi, kışın ısıtma ve yazın soğutma enerjisi tüketimini %50'ye varan oranda düşürür. Sağlanan yakıt ve elektrik tasarrufu sayesinde yapılan yalıtım yatırımı ortalama 2 ila 3 yıl içinde kendi maliyetini amorti eder.